Balika Samruddhi Yojana 2026 : केंद्र सरकारने मुलींसाठी बालिका समृद्धी योजना सुरु केली आहे. बालिका समृद्धी योजनेअंतर्गत मुलींना शिक्षणासाठी मदत केली जाते.
आजही देशाच्या अनेक भागात मुलीचा जन्म आनंदाने साजरा केला जात नाही. त्याचे कारण आर्थिक अडचणी, शिक्षणाचा खर्च आणि लग्नाची जबाबदारी आहे. या समस्या सोडवण्यासाठी सरकारने बालिका समृद्धी योजना सुरु केली आहे. या योजनेचा उद्देश मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे, त्यांच्या शिक्षणाचा खर्च उचलणे आणि बालविवाहासारख्या वाईट प्रथांपासून त्यांचे संरक्षण करणे आहे. जाणून घेऊयात या योजनेबाबत सविस्तर माहिती.
या योजनेअंतर्गत गरीब कुटुंबातील मुलींना जन्मापासून ते दहावीपर्यंतच्या शिक्षणादरम्यान आर्थिक मदत मिळते. मुलगी जन्माला येताच कुटुंबाला 500 रुपयांची एकरकमी रक्कम दिली जाते. त्यानंतर दरवर्षी वर्गानुसार 300 ते 1000 रुपयांची शिष्यवृत्ती थेट मुलीच्या बँक किंवा पोस्ट ऑफिस खात्यात येते. विशेष म्हणजे जर मुलीचे लग्न 18 वर्षापूर्वी झाले नाही तर 18 वर्षांच्या वयात तिला मॅच्युरिटी पैसे काढण्याचा अधिकार मिळतो. ही रक्कम तिच्या अभ्यासासाठी किंवा कोणत्याही महत्त्वाच्या कामासाठी वापरली जाऊ शकते.
जन्मापासून ते दहावीपर्यंत किती मदत मिळते?
मुलीच्या जन्मानंतर तिच्या आईला ५०० रुपये मिळाल्यानंतर, तिच्या शिक्षणाच्या प्रत्येक टप्प्यावर खालीलप्रमाणे शिष्यवृत्ती दिली जाते.
| वर्ग | दरवर्षी मिळणारी आर्थिक मदत |
| इयत्ता १ ते ३ | ३०० रुपये (प्रत्येक वर्षी) |
| इयत्ता ४ | ५०० रुपये |
| इयत्ता ५ | ६०० रुपये |
| इयत्ता ६ आणि ७ | ७०० रुपये (प्रत्येक वर्षी) |
| इयत्ता ८ | ८०० रुपये |
| इयत्ता ९ आणि १० | १,००० रुपये (प्रत्येक वर्षी) |
गरीब कुटुंबांसाठी पाठ्यपुस्तके, गणवेश आणि इतर शालेय खर्च भागवण्यासाठी या लहान रकमा मोठा आधार ठरतात.
या योजनेअंतर्गत उपलब्ध असलेले फायदे
जन्माच्या वेळी आर्थिक मदत
मुलीच्या जन्माच्या वेळी, 500 रुपयंची एकरकमी रक्कम थेट खात्यात जमा केली जाते.
दरवर्षी शिष्यवृत्ती
पहिली ते दहावीपर्यंत, दरवर्षी 300 ते 1000 पर्यंतची शिष्यवृत्ती दिली जाते.
ही रक्कम थेट मुलीच्या बँक किंवा पोस्ट ऑफिस खात्यात जमा केली जाते.
18 वर्षांनी मॅच्युरिटी बेनिफिट
जर मुलीचे लग्न 18 वर्षांच्या आधी झाले नसेल, तर 18 वर्षांच्या वयात संपूर्ण जमा रक्कम काढण्याचा अधिकार आहे.
शाळेची फी भरणे.
पुस्तके, गणवेश आणि इतर शैक्षणिक खर्च.
मुलीला तिचे शिक्षण सुरू ठेवण्यास मदत करणाऱ्या आवश्यक गोष्टी.
योजनेचे उद्दिष्टे
मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे.
बालविवाह रोखणे.
मुलींना शिक्षणाद्वारे स्वावलंबी बनवणे.
समाजातील मुलींबद्दलची विचारसरणी बदलणे.
कोण अर्ज करू शकते?
कोण घेऊ शकतो लाभ? (पात्रता निकष)
BPL कुटुंब: या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी कुटुंबाकडे ‘दारिद्र्य रेषेखालील’ कार्ड असणे अनिवार्य आहे. कुटुंब शहरी असो वा ग्रामीण, BPL कार्ड आवश्यक आहे.
- एका कुटुंबातील केवळ दोनच मुलींना या योजनेचा फायदा मिळू शकतो.
- मुलीचे वय १८ वर्षांपेक्षा कमी असावे (शालेय शिक्षणासाठी).
- मुलीचे जन्म प्रमाणपत्र असणे अनिवार्य आहे.
अर्ज प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे
जर तुम्ही BPL श्रेणीत मोडत असाल आणि योजनेसाठी पात्र असाल, तर अर्ज करण्याची प्रक्रिया ऑफलाइन आहे.
- योजनेचा अर्ज तुमच्या जवळच्या अंगणवाडी केंद्र, ब्लॉक डेव्हलपमेंट ऑफिस किंवा महिला व बाल विकास विभागाच्या कार्यालयात उपलब्ध असतो.
- अर्ज भरताना मुलीचे जन्म प्रमाणपत्र हे सर्वात महत्त्वाचे कागदपत्र आहे. यासोबतच:
- पालकांचे आधार कार्ड
- BPL कार्ड असलेले कुटुंबाचे रेशन कार्ड
- निवासाचा पुरावा
- उत्पन्न प्रमाणपत्र
- बँक किंवा पोस्ट ऑफिस पासबुकचे तपशील (मदत थेट खात्यात जमा करण्यासाठी)
- संपूर्ण भरलेला अर्ज सर्व आवश्यक कागदपत्रांसह तुम्ही ज्या कार्यालयातून फॉर्म घेतला आहे, त्याच ठिकाणी जमा करा.
अर्ज करण्याची प्रक्रिया
जवळच्या अंगणवाडी केंद्र, गट विकास कार्यालय किंवा महिला आणि बाल विकास विभागातून फॉर्म घ्या.
आवश्यक कागदपत्रे जोडा – जसे की, मुलीचे जन्म प्रमाणपत्र, कुटुंबाचे बीपीएल कार्ड, आधार कार्ड, बँक/पोस्ट ऑफिस खाते तपशील
लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी
ही योजना फक्त पहिल्या दोन मुलींसाठी लागू आहे.
जर मुलीचे लग्न 18 वर्षापूर्वी झाले तर मॅच्युरिटी बेनिफिट मिळणार नाही.
फॉर्ममध्ये दिलेली माहिती बरोबर आणि अपडेट केलेली असावी.
